Wykonywanie planu spłaty wierzycieli w upadłości konsumenckiej

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej to pierwszy krok do wyjścia z długów. Jednakże, prawdziwą drogę do oddłużenia otwiera dopiero ustalenie planu spłaty wierzycieli oraz jego wykonanie. To właśnie ten etap decyduje o tym, czy dłużnik będzie mógł zamknąć rozdział związany z niewypłacalnością i rozpocząć życie bez uprzednio zaciągniętych zobowiązań finansowych. W tym artykule wyjaśnimy na czym polega wykonywanie planu spłaty, na czym polegają sprawozdania z wykonywania planu spłaty oraz co grozi za ich nierzetelne sporządzenie.

Plan spłaty wierzycieli

Plan spłaty wierzycieli to ustalany postanowieniem sądu upadłościowego dokument, który określa, ile oraz w jakim czasie upadły musi spłacać swoim wierzycielom. W tym momencie pojawia się pytanie: Jak sąd ustala plan spłaty wierzycieli oraz co bierze pod uwagę w procesie jego ustalania? Sąd ustalając plan spłaty wierzycieli w upadłości konsumenckiej bierze pod uwagę:

• możliwości zarobkowe upadłego;
• konieczność utrzymania upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu oraz ich potrzeby mieszkaniowe;
• wysokość niezaspokojonych wierzytelności w postępowaniu upadłościowym.

W jaki sposób upadły doprowadził do powstania stanu niewypłacalności?

Sąd bada również czy upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Warto również zaznaczyć, że istnieją cztery warianty długości planu spłat. Plan spłaty może być ustalony na okres:

• roku;
• dwóch lat;
• do trzydziestu sześciu miesięcy (trzech lat)
• od trzydziestu sześciu do osiemdziesięciu czterech miesięcy (od trzech do siedmiu lat)/

Szerzej o planie spłaty wierzycieli pisaliśmy w artykule: „Plan spłaty wierzycieli w upadłości konsumenckiej”

Wraz z wydaniem postanowienia w przedmiocie ustalenia planu spłaty wierzycieli kończy się postępowanie upadłościowe, a tym samym również pełnienie funkcji przez syndyka. W systemie teleinformatycznym Krajowy Rejestr Zadłużonych zostają również założone nowe akta pod inną sygnaturą dla spraw związanych z wykonywaniem planu spłaty wierzycieli. Po uprawomocnieniu się tego postanowienia, dłużnik może zacząć wykonywać plan spłaty. O uprawomocnieniu się planu spłaty pisaliśmy w artykule: Uprawomocnienie planu spłaty wierzycieli – ile trwa ustalenie i jak wygląda?

Obowiązki dłużnika związane z wykonywaniem planu spłaty wierzycieli

Plan spłaty dłużnik wykonuje już samodzielnie, zatem po jego stronie ciąży obowiązek samodzielnego dokonywania spłat w ramach planu spłaty, pilnowania terminowości dokonywanych spłat oraz składania do sądu okresowych sprawozdań z wykonywania planu spłaty. W okresie wykonywania planu spłaty dłużnik nie odzyskuje pełni uprawnień związanych ze swoją sytuacją majątkową. Przede wszystkim nie może on dokonywać czynności prawnych dotyczących jego majątku, które mogłyby pogorszyć jego zdolność do wykonania planu spłaty wierzycieli. Mogą to być zarówno prozaiczne czynności zwykłego zarządu, na przykład pozbycie się przedmiotów niezbędnych do wykonywania pracy zarobkowej, jak i przekraczające zwykły zarząd. Upadły nie może również dokonywać innych czynności prawnych, dotyczących pośrednio jego majątku, które mogłyby pogorszyć jego zdolność do wykonywania planu spłaty. Ustawa Prawo upadłościowe nie zawiera katalogu takich czynności. Ocena czy czynność pogarsza zdolności upadłego do wykonywania planu spłaty będzie zatem każdorazowo oceniana indywidualnie.

Czynności przekraczające zarząd zwykły

Upadły może złożyć do sądu wniosek o wyrażenie zgody na dokonanie czynności prawnej dotyczącej jego majątku, która mogłaby pogorszyć jego zdolność do wykonywania planu spłaty wierzycieli. Upadły powinien gruntownie umotywować taki wniosek, gdyż sąd upadłościowy może go uwzględnić jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. To, czy dany przypadek będzie szczególnie uzasadniony, sąd będzie oceniał indywidualnie w ramach danej sprawy. Sąd może wyrazić zgodę na dokonanie takiej czynności zarówno przed, jak i po jej dokonaniu. Postanowienie w przedmiocie wyrażenia zgody na dokonanie takiej czynności jest co do zasady wydawane na posiedzeniu niejawnym, jednakże sąd może skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę. Co ważne, na takie postanowienie nie przysługuje zażalenie, czyli jest ono niezaskarżalne.

Sprawozdanie z wykonywania planu spłaty wierzycieli

Ustawa nakłada na Upadłego obowiązek składania do sądu sprawozdań z wykonywania planu spłaty. Upadły składa sprawozdanie raz w roku, do końca kwietnia danego roku kalendarzowego. Swoim zakresem sprawozdanie ma obejmować cały poprzedni rok kalendarzowy. Co zatem powinno znaleźć się w sprawozdaniu z wykonywania planu spłaty? Art. 491¹⁸ p.u. wymienia jego niezbędne elementy. Są to:

• Osiągnięte przychody
• Spłacone kwoty
• Nabyte składniki majątkowe o wartości przekraczającej przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku za ostatni kwartał okresu sprawozdawczego, ogłoszone przez Prezesa GUS.
• Kopia rocznego zeznania podatkowego.

Uchylenie planu spłaty wierzycieli

Jeżeli Upadły nie wykonuje obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli, sąd na wniosek uchyla plan spłaty wierzycieli. Upadły musi wykonywać obowiązki określone w planie spłaty w całości. Jeżeli dłużnik wykonuje tylko część obowiązków z planu spłaty np. spłaca raty regularnie, ale wobec niektórych wierzycieli, to sąd może uznać, że nie wykonuje on planu spłaty. Wracając do tematyki sprawozdania z wykonywania planu spłaty, sąd może z urzędu zainicjować procedurę uchylenia planu spłaty wierzycieli, jeżeli:

• Upadły nie złoży w terminie sprawozdania z wykonania planu spłaty wierzycieli;
• Upadły w sprawozdaniu zatai określone przychody lub nabyte składniki majątkowe;
• Upadły dokonał czynności prawnej, która mogłaby pogorszyć jego zdolność do wykonania planu spłaty wierzycieli bez uzyskania zgody sądu albo bez zatwierdzenia takiej czynności;

Z tego względu, rzetelne sporządzenie sprawozdania jest niezwykle istotne, jeżeli Upadły chce zostać oddłużony.

Może Cię zainteresować: Oddłużenie byłego przedsiębiorcy w 23 miesiące

Wykonywanie planu spłaty wierzycieli w upadłości konsumenckiej – podsumowanie

Wykonywanie planu spłaty wierzycieli stanowi istotny etap postępowania upadłościowego, który bezpośrednio decyduje o możliwości uzyskania pełnego oddłużenia. Ważne jest zarówno spłacanie rat ustalonych przez sąd, jak i raportowanie do sądu. Z tego względu upadły powinien sumiennie wykonywać swoje wszystkie ustawowe obowiązki.

O autorze

Krzysztof Lipiński

Kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny specjalizujący się w restrukturyzacji przedsiębiorstw. W postępowaniach restrukturyzacyjnych pełni funkcję nadzorcy układu, nadzorcy oraz zarządcy sądowego. Pełni również funkcję syndyka w postępowaniach upadłościowych. Z powodzeniem nadzorował restrukturyzację dużych spółek kapitałowych, jak i działalności jednoosobowych.

Biegły z zakresu wyceny przedsiębiorstw i ekonomista. W swojej praktyce współpracuje z sądami restrukturyzacyjnymi oraz upadłościowymi. Reprezentuje również wierzycieli i dłużników w postępowaniach restrukturyzacyjnych i upadłościowych.

Od lat specjalizuje się w zagadnieniach dotyczących niewypłacalności podmiotów gospodarczych oraz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. W swej praktyce dużą wagę przywiązuje do pogodzenia interesów dłużników oraz wierzycieli, co ma prowadzić do ograniczenia liczby ogłaszanych upadłości.