...

Skarga pauliańska – na czym polega i kogo dotyczy?

Choć instytucja skargi pauliańskiej wydaje się być dość skomplikowana, w praktyce rozwiązanie to może być skutecznym sposobem na odzyskanie środków od niewypłacalnych dłużników. Jest to niezwykle istotne narzędzie w rękach wszystkich wierzycieli, a z perspektywy prawa upadłościowego, może być wykorzystywane również przez syndyka w celu ubezskutecznienia czynności prawnej upadłego dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli.

Definicja skargi pauliańskiej: co to jest i jakie ma cele?

Co to jest skarga pauliańska? Jest to instytucja prawna wskazana w art. 527 kodeksu cywilnego, której podstawowym celem jest ochrona interesów wierzycieli w przypadku działań dłużnika, które prowadzą do zubożenia jego majątku i utrudnienia spłaty jego zobowiązań.

To, w jaki dokładnie sposób działa skarga pauliańska, warto wyjaśnić na przykładzie. Jeśli dłużnik – w celu zabezpieczenia swojego majątku i uchronienia go przed egzekucją – sprzedał go osobie trzeciej lub uczynił z niego darowiznę, to wierzyciel ma o wiele mniejszą szansę na odzyskanie swoich pieniędzy. Niestety, takie sytuacje zdarzają się często. Rozwiązaniem może być właśnie skarga pauliańska. Pozwala ona na odzyskanie należności wierzyciela z majątku osoby, która odniosła korzyść majątkową na skutek czynności prawnej dokonanej z dłużnikiem. Przyjmuje się wtedy pewnego rodzaju fikcję prawną, że do przeniesienia własności jednak nie doszło. Innymi słowy, wierzyciel może prowadzić egzekucję z majątku, który jest już własnością osoby trzeciej, która to nie była dłużnikiem tego wierzyciela.

Warunki wniesienia skargi pauliańskiej: kiedy można z niej skorzystać?

Skarga pauliańska może być wniesiona w określonych przez kodeks cywilny sytuacjach.

Stan niewypłacalności dłużnika

Przede wszystkim konieczne jest stwierdzenie stanu niewypłacalności dłużnika lub jego pogłębienie. Stan niewypłacalności oznacza, że dłużnik nie jest w stanie spłacić swoich zobowiązań wobec wierzycieli. Egzekucja z innych składników majątku również okazuje się bezskuteczna lub nadmiernie utrudniona. Potwierdzeniem niewypłacalności może być np. postanowienie komornika o umorzeniu egzekucji z uwagi na jej bezskuteczność.

Działanie na szkodę wierzycieli

Skarga pauliańska może być skuteczna w przypadku działania dłużnika na szkodę wierzycieli. Chodzi tutaj o czynności mające na celu zubożenie majątku dłużnika po to, aby uniknąć spłaty zobowiązań. Jest to oczywiste działanie celowe.

Wiedza o stanie niewypłacalności

Ważnym warunkiem jest również wiedza nabywcy, czyli wspomnianej wcześniej osoby trzeciej, o stanie niewypłacalności dłużnika. Jeżeli nabywca posiadał wiedzę o tym, że dłużnik znajduje się w stanie niewypłacalności i mimo to zawarł z nim transakcję, istnieje podstawa do wniesienia skargi pauliańskiej.

Uwaga: Dotyczy to również sytuacji, w których – przy zachowaniu odpowiedniej staranności – osoba trzecia mogła dowiedzieć się o niewypłacalności, np. poprzez weryfikację, czy dłużnik nie figuruje w krajowym rejestrze zadłużonych, przeszukując w tym celu bazę poprzez numer PESEL lub NIP. Trzeba wskazać, że krajowy rejestr zadłużonych jest rejestrem jawnym, do którego każdy ma dostęp.

Jeżeli korzyść majątkową uzyskała osoba pozostająca w bliskich stosunkach z dłużnikiem to domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Ciężar dowodu, że o problemach finansowych dłużnika taka osoba nie wiedziała, spoczywa zatem na tej osobie.

Kogo dotyczy skarga pauliańska: role dłużnika, wierzyciela i nabywcy

Skarga pauliańska dotyczy trzech podmiotów: dłużnika, wierzyciela i nabywcy. Każda ze stron odgrywa określoną rolę w ramach tego postępowania.

Dłużnik to osoba, która posiada zobowiązania wobec wierzycieli. Jeśli podejmuje on działania, które mogą prowadzić do zubożenia jego majątku i utrudnienia spłaty długów, to zastosowana może być właśnie skarga pauliańska.

Wierzyciel to osoba, która posiada wierzytelność wobec dłużnika. Może on dochodzić swoich roszczeń i skorzystać z instytucji skargi pauliańskiej w celu ochrony swoich interesów.

Nabywca to osoba, która zawiera transakcję z dłużnikiem, będącą przedmiotem skargi pauliańskiej. Co istotne w przypadku czynności dokonanej pod tytułem darmym – nie ma tutaj znaczenia, czy osoba ta wiedziała o niewypłacalności.

Więcej informacji na ten temat znajdziesz tutaj: Ochrona praw wierzyciela w restrukturyzacji dłużnika.

Proces sądowy w sprawie skargi pauliańskiej: krok po kroku

Proces sądowy w sprawie skargi pauliańskiej składa się z kilku etapów. Oto kroki, które są podejmowane w takim postępowaniu:

Wniesienie skargi

Jest to bez wątpienia najważniejszy etap. Wierzyciel, który zamierza skorzystać z instytucji skargi pauliańskiej, musi wnieść odpowiednią skargę do sądu, która skierowana jest przeciwko osobie trzeciej. Skarga powinna zawierać wszystkie niezbędne informacje i dowody potwierdzające stan niewypłacalności dłużnika oraz działanie na szkodę wierzycieli. Warto skorzystać tutaj z pomocy prawnej, ponieważ prawidłowo skonstruowana skarga ma ogromny wpływ na przebieg postępowania, a w efekcie – zwiększa szanse na odzyskanie środków finansowych.

Należy zwrócić uwagę, że osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, może uniknąć postępowania sądowego, jeżeli spłaci dług albo wskaże inne mienie dłużnika, które wystarczy do jego zaspokojenia.

Uwaga: Termin do złożenia skargi pauliańskiej wynosi pięć lat od daty dokonania czynności z pokrzywdzeniem wierzycieli.

Rozprawa sądowa

Po przyjęciu wniosku i powiadomieniu stron nadchodzi czas na rozprawę, podczas której strony mogą przedstawić swoje argumenty. W tym kroku następuje również przedstawienie dowodów – choć najważniejsze z nich zostały dołączone do początkowego wniosku. Rozprawa ma na celu dokładne rozpoznanie sprawy i zebranie wszelkich istotnych informacji.

Zabezpieczenie powództwa

Sąd na wniosek wierzyciela (powoda), może udzielić zabezpieczenia poprzez np. zakaz zbywania mienia na czas trwania procesu sądowego.  Zabezpieczenie majątku może obejmować np. zakaz zbywania nieruchomości, samochody, czy udzielnie zajęcie konta bankowego.

Czas na wyrok

Sąd uznając skargę pauliańską za zasadną, stwierdza bezskuteczność czynności dokonanych przez dłużnika w stosunku do wierzyciela, który wytoczył powództwo. Oznacza to, że każdy z wierzycieli powinien wytoczyć oddzielne powództwo w celu dochodzenia swoich praw. Na skutek orzeczenia sądu, wierzyciel może złożyć wniosek do komornika o wszczęcie egzekucji z konkretnego składnika majątku osoby trzeciej.

Skutki prawne uznania skargi pauliańskiej za zasadną

Najważniejszym skutkiem uznania skargi pauliańskiej za zasadną, jest ubezskutecznienie czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli. Ubezskutecznienie czynności nie oznacza, że staje się ona nieważna. Wręcz przeciwnie – czynność jest ważna, jednak nie wywołuje zamierzonego skutku w relacji pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem. W takiej sytuacji, osoba trzecia może rozpocząć egzekucję z przedmiotu objętego skarga paulińską, a który to jest własnością osoby trzeciej.

Czy można uciec przed skargą pauliańską? Jest to trudne.

Dłużnicy, którzy postanowili sprzedać (osobom bliskim bądź poniżej wartości rynkowej) swój majątek lub przekazać go w ramach darowizny, muszą liczyć się z tym, że wierzyciel zorientuje się w ich działaniach. Oczywiście w pewnym sensie chęć ochrony majątku jest zrozumiała, jednak należy wiedzieć, że takie działanie nie jest zgodne z prawem.

W związku z powyższym ucieczka przed skargą pauliańską jest trudna. Jeśli wierzyciel uzna, że dłużnik przekazał lub sprzedał swój majątek osobie trzeciej, przez co odzyskanie należności nie jest możliwe, sąd z pewnością to zweryfikuje.  A jeśli okaże się, że wierzyciel miał rację, transakcja pomiędzy dłużnikiem a nabywcą zostanie uznana za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela.

Masz problemy z wypłacalnością? Sprawdź, na czym polega układ konsumencki.

Porady dla wierzycieli – jak skutecznie dochodzić swoich praw w przypadku skargi pauliańskiej?

Wierzyciele, którzy chcą skorzystać z instytucji skargi pauliańskiej, powinni pamiętać o kilku czynnikach, które mogą pomóc im w skutecznych dochodzeniu swoich praw.

Skorzystanie z pomocy prawnej

Skarga pauliańska to skomplikowane postępowanie prawne, dlatego warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem specjalizującym się w tego rodzaju sprawach. Prawnicy posiadają wiedzę i doświadczenie potrzebne do skutecznego reprezentowania wierzyciela w postępowaniu. Co istotne, prawnik doradzi również, czy skarga pauliańska w danym przypadku jest sensownym rozwiązaniem.

Prowadzenie dokładnej dokumentacji

Ważne jest, aby wierzyciel prowadził dokładną dokumentację dotyczącą transakcji, umów, faktur i innych dokumentów potwierdzających zobowiązania dłużnika. Staranne dokumentowanie może mieć kluczowe znaczenie podczas postępowania sądowego. Z pewnością będą to istotne dla sądu dowody. Należy pamiętać, że zazwyczaj, aby skorzystać ze skargi pauliańskiej, należy najpierw uzyskać prawomocny nakaz zapłaty.

Dotrzymywanie terminów

Wierzyciel powinien być świadomy terminów i procedur związanych z postępowaniem skargi pauliańskiej. Ważne jest przestrzeganie wszelkich formalności oraz terminów przedawnienia, aby skarga została rozpatrzona przez sąd. I w tym kontekście dobrym pomysłem będzie skorzystanie z pomocy prawnej.

Skarga pauliańska jako narzędzie ochrony interesów wierzycieli – podsumowanie

Wiesz już, co to jest skarga pauliańska. Podstawowym celem skargi jest zapewnienie ochrony wierzycielom – również przed nieuczciwymi praktykami dłużników. Choć cała procedura wydaje się skomplikowana, często jest to jedyny sposób na odzyskanie należności. Warto pamiętać o takim rozwiązaniu, a jeśli okaże się, że można z niego skorzystać – nie należy rezygnować ze wsparcia prawnika.  Potrzebujesz wsparcia w skardze pauliańskiej? Zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

O autorze

Radosław Rembisz

Prawnik, specjalizujący się w dziedzinie prawa restrukturyzacyjnego oraz upadłościowego. Ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego oraz studia inżynierskie na Wydziale Ocenaotechniki i Okrętownictwa Politechniki Gdańskiej. Dzięki interdyscyplinarnemu wykształceniu, a także rozumieniu zagadnień technicznych, potrafi swobodnie poruszać się i analizować problematykę z zakresu prawa i działalności operacynej restrukturyzowanych podmiotów.

Misja

Kancelaria powstała z myślą o obsłudze przedsiębiorców i konsumentów mających kłopoty z płynnością finansową.

Jako zespół składający się z licencjonowanego doradcy restrukturyzacyjnego, adwokatów,  doradców biznesowych i podatkowych oraz byłych bankowców posiadamy bogate doświadczenie w kwestiach związanych z ochroną praw dłużników, wierzycieli oraz poprawą płynności finansowej przedsiębiorstwa.

Misją naszej kancelarii jest ratowanie przedsiębiorców i konsumentów przed niewypłacalnością przy jednoczesnym pogodzeniu interesu wierzycieli, co w sprawach dotyczących spłaty zadłużenia wymaga odpowiedniego doświadczenia. Zawsze jest rozwiązanie, trzeba tylko wiedzieć jak je znaleźć.

Skorzystaj z formularza kontaktowego lub zadzwoń – 58 352 13 43. W zgłoszeniu opisz proszę swoją sytuację ze szczególnym uwzględnieniem:
  • przyczyn powstania kłopotów z wypłacalnością,
  • ilości zobowiązań,
  • kwot poszczególnych zobowiązań,
  • informacji od kiedy zobowiązania nie są spłacane,
  • informacji o posiadanym majątku, jego szacunkowej wartości i zabezpieczeniach ustanowionych na majątku,
  • czy zostały wszczęte postępowania egzekucyjne?
Spotkanie możliwe jest w jednym z naszych biur w Gdańsku lub w Gdyni bądź online na komunikatorze video.
Zapoznanie się z aktami większości spraw i wskazanie oraz omówienie możliwych rozwiązań jest bezpłatne.
Kancelaria Restrukturyzacyjna Lipiński i Wspólnicy skupia się na poniższych zagadnieniach:
  • restrukturyzacja firm,
  • oddłużanie firm,
  • negocjacje z wierzycielami,
  • upadłość firmy,
  • upadłość konsumencka,
  • postępowania egzekucyjne,
  • obsługa prawna firm,
  • doradztwo podatkowe,
  • obsługa wierzycieli i dłużników w postępowaniach upadłościowych i restrukturyzacyjnych,
  • powództwa dotyczące bezskuteczności czynności prawnych dłużnika - tzw. powództwa pauliańskie.
Kancelaria ma swoją siedzibę w Gdańsku. Prowadzimy jednak postępowania na terenie całego kraju. Przez lata praktyki wypracowaliśmy procedury, które pozwalają nam obsługiwać klientów zdalnie. Jest to również z korzyścią dla klientów, gdyż nie wymaga od nich dużego nakładu czasu w celu uzyskania oddłużenia.
Kancelaria specjalizuje się w:
  • prawie upadłościowym,
  • restrukturyzacyjnym,
  • bankowym,
  • gospodarczym.

Ostatnie Wpisy

Podsumowanie działalności kancelarii w 2023 r.

Mamy koniec roku, czas zatem na jego podsumowanie. Ten rok był dla kancelarii rokiem dynamicznego rozwoju zarówno w zakresie prowadzonych postępowań restrukturyzacyjnych, jak i upadłościowych, gdzie pełnimy funkcję syndyka masy upadłości. Wzrosła zarówno liczba przeprowadzonych restrukturyzacji, jak i upadłości. Skokowy wzrost nastąpił w zakresie spraw przydzielonych z sądów upadłościowych i restrukturyzacyjnych, co nas cieszy, albowiem…

Jak otworzyć postępowanie o zatwierdzenie układu?

Postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU) jest obecnie wśród przedsiębiorców najbardziej popularnym rodzajem postępowania restrukturyzacyjnego. Statystyki otwieranych postępowań wskazują, że ok. 90% wszystkich postępowań restrukturyzacyjnych to właśnie postępowania o zatwierdzenie układu. W tym artykule wyjaśnimy fenomen popularności PZU oraz odpowiemy na pytanie jak otworzyć postępowanie o zatwierdzenie układu. Czym jest postępowanie o zatwierdzenie układu? Zacznijmy jednak…

Uprawomocnienie planu spłaty wierzycieli – ile trwa ustalenie i jak wygląda?

Uprawomocnienie planu spłaty wierzycieli – ile trwa ustalenie i jak wygląda? Ustalenie planu spłaty wierzycieli w ramach postępowania upadłościowego osoby fizycznej oznacza zarazem częściowe oddłużenie upadłego. O zasadach ustalania planu spłaty i jego możliwych wariantach pisaliśmy szeroko w artykule plan spłaty wierzycieli w upadłości konsumenckiej. W tym wpisie skupimy się natomiast na końcowym etapie postępowania…

Zobacz wszystkie na blogu

Polecane artykuły

Oddłużenie upadłego w upadłości konsumenckiej

Kategorie:

Znowelizowane przepisy Prawa Upadłościowego, które weszły w życie 24 marca 2020 roku w znaczny sposób zliberalizowały możliwość ogłoszenia upadłości konsumenckiej. Jak jednak wygląda oddłużenie upadłego w upadłości konsumenckiej i kwestie z tym związane? Czy ogłoszenie upadłości jest równoznaczne z uzyskaniem oddłużenia? Kiedy upadły może uzyskać oddłużenie? Na te pytania odpowiemy w tym wpisie. Zachęcamy zarazem…

Ochrona majątku osobistego

Kategorie:

Odpowiedzialność osobista przedsiębiorcy za zobowiązania W jaki sposób zabezpieczyć swój majątek osobisty przed nieoczekiwanymi wydarzeniami? Ochrona majątku osobistego przedsiębiorcy tak naprawdę nie jest niczym skomplikowanym. Kryzys spowodowany epidemią koronawirusa obnażył w przypadku wielu przedsiębiorców nieodpowiednie zabezpieczenie ich odpowiedzialności za zobowiązania wynikające z prowadzenia działalności gospodarczej. Przedsiębiorcy prowadzący swoje biznesy, jako jednoosobowe działalności gospodarcze ponoszą pełną…

Zawarty układ firmy jednoosobowej

Kategorie:

Dziś doprowadziliśmy do zawarcia kolejnego układu. Tym razem jest to firma jednoosobowa z branży usługowej. Układ z wierzycielami zakłada całkowite umorzenie odsetek oraz częściowe umorzenie kapitału (od 10% do 30%). Zawarty układ firmy jednoosobowej pozwoli na odzyskanie płynności przedsiębiorstwa. Wierzycielami dłużnika były głównie banki. Łączna suma wierzytelności wyniosła ponad milion złotych. Propozycje układowe zakładają przewidują…

Biuro w Gdańsku

ul. Henryka Sienkiewicza 11/2
80-227 Gdańsk

Biuro w Gdyni

Al. Zwycięstwa 241/13
81-521 Gdynia

Pliki do pobrania