Przewłaszczenie ruchomości na zabezpieczenie jest dość powszechnie stosowane jako forma zabezpieczenia pożyczki bądź kredytu. Jest to umowa nienazwana w polskim systemie prawnym, co oznacza, iż jest to rozwiązanie bazujące na zasadzie swobody zawieranych umów (art. 3531 Kodeksu cywilnego). W tym artykule omówimy czym jest przewłaszczenie ruchomości na zabezpieczenie w postępowaniu upadłościowym.
Spis treści
Na czym polega przewłaszczenie na zabezpieczenie?
Istotą przewłaszczenia na zabezpieczenie jest przeniesienie przez przewłaszczającego (zazwyczaj jest to dłużnik) prawa własności na rzecz wierzyciela, który udzielił finansowania. W dniu zawarcia umowy pożyczki dochodzi zarazem do zawarcia umowy przewłaszczenia. W oparciu o tę umowę wierzyciel od dnia zawarcia umowy jest właścicielem rzeczy. Prawo własności pozostaje po jego stronie do dnia spłaty zobowiązania przez dłużnika. Przewłaszczona rzecz pozostaje zarazem w posiadaniu dłużnika. Uzyskuje on zatem finansowanie celem nabycia rzeczy i następnie przenosi to prawo własności na podmiot finansujący. Wierzyciel może zatem wykonywać prawo własności tylko w zakresie określonym w umowie przewłaszczenia, czyli generalnie w celu zabezpieczenia jego wierzytelności.
Chcesz dowiedzieć się więcej o upadłości?
Skontaktuj się z nami - 58 352 1343 i sprawdź jak działamy.
KontaktPrzeniesienie prawa własności w razie braku spłaty
Umowa przewłaszczenia może również przewidywać, że wierzyciel staje się właścicielem rzeczy dopiero w razie braku spłaty zobowiązania przez dłużnika. Warunek ten może być określony w różny sposób. Przykładowy zapis umowny może zakładać, że wierzyciel staje się automatycznie właścicielem w dniu wypowiedzenia umowy pożyczki bądź kredytu. Prawo własności może przejść na wierzyciela również w razie uchybień w spłatach. Za przykład można podać opóźnienia w spłatach rat powyżej 25 dni, które są większe niż połowa raty.
Zwrotne przeniesienie prawa własności na rzecz dłużnika
Umowa przewłaszczenia normuje również zasady zwrotnego przeniesienia prawa własności na dłużnika. Do przeniesienia własności może dojść automatycznie po spłacie zobowiązania przez dłużnika. Umowa przewłaszczenia może przewidywać również, że do zwrotnego przeniesienia prawa własności konieczne będzie zawarcie odrębnej umowy.
Czy przewłaszczenie na zabezpieczenie jest skuteczne wobec masy upadłości?
W praktyce obrotu gospodarczego dość często spotykane są umowy przewłaszczenia ruchomości na zabezpieczenie, które nie są skuteczne wobec masy upadłości. Wedle bowiem treści art. 84 ust. 2 Prawa upadłościowego umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie musi być zawarta w formie pisemnej z datą pewną. Dopiero wtedy będzie skuteczna wobec masy upadłości. Datę pewną dokumentu można uzyskać składając na niej podpisy z wykorzystaniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Innym sposobem jest zawarcie umowy przed notariuszem. Dopuszczalne jest również uzyskanie daty pewnej ex post poprzez uzyskanie na niej adnotacji urzędowej. Wtedy data pewna dokumentu będzie liczona od dnia urzędowego potwierdzenia dokumentu.
Przewłaszczenie ruchomości na zabezpieczenie w postępowaniu upadłościowym – czy wierzyciel może zaspokoić się z przedmiotu przewłaszczenia?
Wierzyciel nie może się zaspokoić ze swojej rzeczy w ramach postępowania upadłościowego. Nie może zatem zażądać od syndyka jej wydania i następnie spieniężyć celem uzyskania spłaty swojej wierzytelności. Kwestię tę reguluje art. 701 Prawa upadłościowego:
Art. 701 [Odesłanie do przepisów o zastawie] Przepisów o wyłączeniu z masy upadłości nie stosuje się do rzeczy, wierzytelności i innych praw majątkowych przeniesionych przez upadłego na wierzyciela w celu zabezpieczenia wierzytelności. Do przedmiotów tych oraz do zabezpieczonych w ten sposób wierzytelności stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące zastawu i wierzytelności zabezpieczonych zastawem.
Wierzyciel nie może zatem wyłączyć z masy upadłości swojej rzeczy. Podlega ona likwidacji przez syndyka w ramach postępowania upadłościowego.
Jak wygląda likwidacja przewłaszczonej rzeczy przez syndyka i sposób zaspokojenia wierzyciela?
W związku z koniecznością stosowania do przewłaszczonej rzeczy przepisów dotyczących zastawu, wierzyciela zabezpieczonego w ten sposób traktujemy, jaki wierzyciela rzeczowego. Oznacza to, że po likwidacji ruchomości przez syndyka, zostanie sporządzony odrębny plan podziału funduszy uzyskanych ze sprzedaży rzeczy. Syndyk sporządzi odrębny plan podziału z uwzględnieniem treści art. 345 ust. 1 Prawa upadłościowego. Wierzyciel zabezpieczony w ten sposób nie otrzyma zatem wszystkich środków uzyskanych z likwidacji przedmiotu zabezpieczenia (tj. przewłaszczonej rzeczy). Konieczne będzie bowiem przekazanie (do funduszy masy upadłości) kwoty maksymalnie 10% środków uzyskanych z likwidacji ruchomości. W sytuacji zatem gdy syndyk przykładowo sprzeda auto za 10.000,00 zł to wierzyciel otrzyma minimalnie 9.000,00 zł.
Może Cię zainteresować artykuł: Upadłość konsumencka Gdańsk
Przewłaszczenie ruchomości na zabezpieczenie w postępowaniu upadłościowym. Podsumowanie
Przewłaszczenie na zabezpieczenie jest dość popularnym sposobem na zabezpieczenie wierzyciela. Jednak do skuteczności w ramach postępowania upadłościowego wymagane jest jej zawarcie z datą pewną.
O autorze
